Ryzyko udostępniania wizerunku dzieci w sieci

Dziennie w Internecie, przede wszystkim w serwisach społecznościowych, są publikowane setki milionów zdjęć i filmów, przedstawiających również dzieci. Warto więc, aby dorośli znali konsekwencje i ryzyko związane z publikowaniem tego typu treści w przestrzeni publicznej, jaką jest niewątpliwie
Internet.
RYZYKO UDOSTĘPNIANIA WIZERUNKÓW DZIECI W INTERNECIE
1. W Internecie nic nie ginie. Raz umieszczony materiał może pozostać tam na zawsze. Udostępniany przez tysiące użytkowników, może błyskawicznie się rozprzestrzeniać, co powoduje, że trudno go usunąć, a właściwie – staje się to niemożliwe.
2. Zdjęcia czy filmy opublikowane w sieci przestają być własnością tylko publikujących. Mogą być pobrane, modyfikowane, wykorzystane i rozpowszechniane przez innych internautów, również oszustów. Nawet jeśli dana treść nie może być pobrana, praktycznie każde urządzenie pozwala na
zrobienie tzw. zrzutu ekranu i skopiowanie materiału.
3. Cyberprzemoc. Publikowane materiały zawierające dane osobowe w tym wizerunek, mogą zostać użyte przeciwko dziecku, do dręczenia, wyśmiewania czy szantażowania. Szczególnie w wieku nastoletnim młodzi ludzie wykorzystują takie treści – czasami dla żartu, innym razem w emocjach, aby zemścić się czy komuś dokuczyć, często nie potrafiąc przewidywać wpływu własnych działań na innych.
4. Wykorzystanie treści z udziałem dzieci w celach przestępczych, także na tle seksualnym. Wiele materiałów z łatwością dostępnych w Internecie trafia w niepowołane ręce oszustów, a nawet pedofili. Zdarzają się przypadki kradzieży cyfrowej tożsamości np. w celu prowadzenia zbiórek na „chore” dziecko zobrazowanych zdjęciem przypadkowego dziecka albo używania skradzionego wizerunku do realizacji różnych fantazji, w tym przemocowych lub seksualnych.
5. Nieświadome udostępnianie szerokiego zakresu informacji. Razem ze zdjęciem lub filmem bardzo często udostępnianych jest znacznie więcej informacji niż sam wizerunek. Tego typu materiały graficzne opatrywane są zwykle komentarzem, a ponadto umieszcza się je w określonym kontekście sytuacyjnym, np. dotyczą jakiegoś konkretnego zdarzenia czy momentu.

Warto wiedzieć...
Ryzyko udostępniania wizerunku dzieci w sieci

6. Wykorzystanie wizerunków dzieci w celach komercyjnych i zarobkowych. Zdarza się, że wizerunek dziecka bez jego zgody i świadomości wykorzystywany jest w celach komercyjnych. Wielu influencerów i influencerek promując różne usługi i produkty, wykorzystuje do tego zdjęcia i filmy dzieci – zarówno swoich, jak i cudzych. Tego typu działania coraz częściej są oceniane przez różnych ekspertów i rozpatrywane jako bezprawne wykorzystanie wizerunku nieletnich w celach zarobkowych. W niektórych krajach europejskich toczy się nawet dyskusja na temat wprowadzenia zakazu publikowania wizerunków dzieci przez rodziców w celach komercyjnych.
7. Naruszanie godności. W sieci można trafić na wiele materiałów z udziałem dzieci ukazujących je w krępujących sytuacjach lub w niepełnym ubraniu. W Internecie udostępniane są ujęcia z plaży, basenu, w trakcie czynności higienicznych, co wiąże się z kompromitacją i upokorzeniem przedstawionych osób, ośmieszeniem ich reakcji i emocji.
8. Odbieranie dziecku prawa do budowania własnej historii o sobie. Każdy człowiek powinien mieć możliwość tworzenia własnej tożsamości i wizerunku, także w środowisku cyfrowym, do decydowania o tym, co chce publikować na swój temat, a co powinno zostać w sferze prywatności. W przypadku dzieci, których życie było nadmiernie i bez konsultacji z nimi dokumentowane w sieci przez dorosłych, proces ten może być zaburzony. Ich ślad cyfrowy buduje się, zanim same mogą zdecydować, jakie informacje o sobie chcą upubliczniać.
9. Brak podmiotowego traktowania dzieci. Młodzi ludzie powinni być włączani w decydowanie o sprawach, które ich dotyczą, a zarządzanie własnym wizerunkiem to element ich prawa do prywatności, prawa do opowiedzenia historii o sobie w Internecie tak, jak sami by chcieli. Wartośc ich pytać o zgodę na publikowanie ich wizerunków, rozmawiać z nimi o korzyściach i ryzyku takich decyzji, pytać o odczucia dziś i perspektywę przyszłości.

PAMIĘTAJ!
Chociaż publikujemy w Internecie zdjęcia czy filmy w dobrych zamiarach, aby się pochwalić, podzielić radosnymi emocjami, to musimy liczyć się z szeregiem negatywnych konsekwencji, jakie niesie ze sobą to działanie.

Więcej na temat ochrony wizerunku dzieci w Internecie znajdziecie Państwo w broszurze
„Wizerunek dziecka w Internecie. Publikować czy nie?”